Andreas Feininger – Love Your Subject

Total Photography. Zo heette het allereerste leerboek over fotografie dat ik las, pas tien jaar geleden trouwens. Titel en vormgeving van het boek ademden de late jaren zeventig en het meest opvallende was we dat er nauwelijks foto’s in stonden. Slechts één afzonderlijk katern was gevuld met foto’s, want zo ging dat vroeger: foto’s en teksten werden op verschillende soorten papier afgedrukt en moesten daarom in afzonderlijke katernen worden ondergebracht.

Dat er in een fotografieboek nauwelijks foto’s staan is al bijzonder, maar dat er uitgerekend in dit boek weinig foto’s stonden is bijna bizar. De schrijver van het boek was namelijk Andreas Feininger, een van de bekendste fotografen uit het midden van de vorige eeuw.
U heeft vermoedelijk deze foto wel eens gezien; hij is zelfs als koelkastmagneet te koop:

Andreas Feininger - SS United States in New York

Andreas Feininger was een een fotograaf van de oude stempel. Een vakman eerder dan een kunstenaar, als we naar (intrigerende) foto’s als deze kijken:

Andreas Feininger - Portret van een schermer

Andreas Feininger - Opstijgende Sikorsky

Maar hij kon ook abstracte foto’s maken, van het binnenwerk van schelpen of een detail van een paprika. Of de zaadjes van een paardenbloem.

Andreas Feininger - Paardenbloem

Ik heb veel van het boek Total Photography geleerd, maar de allerbelangrijkste les van Feininger is: Love Your Subject. Sinds ik het boek las, heb ik dat altijd voor ogen gehouden. Ben ik echt genoeg geïnteresseerd in dit onderwerp om er een mooie foto van te kunnen maken? Heb ik me echt genoeg in het onderwerp verdiept? Als je dat bij je fotografie als leidraad neemt, heb je de helft gewonnen.

Ik heb het omgekeerde ook wel eens geprobeerd. Ik heb me verdiept in de kassenbouw bij mij in de buurt, er een fotografieproject voor op touw gezet in de hoop dat ik die lelijke bouwsels meer zou gaan waarderen, maar zo werkt dat helaas niet. Al leverde het toch aardige foto’s op.

Kassen - Foto: JW van Wessel

search by image – Google Reverse Image Search reprise

Vorig jaar schreef ik over Google Reverse Image Search.

Vandaag ontdekte ik (via een tweet) Sebastian Schmieg, die deze zoekdienst gebruikt om er kunst mee te maken. Zijn project heet search by image. Ik zag al eerder een kunstwerk dat bestaat uit aan elkaar geplakte afbeeldingen van Google Streetview, waardoor je de illusie krijgt een autorit langs Route 66 te maken, maar het project van Schmieg slaat alles.

Hij begint met een lege (transparante) afbeelding en zoekt telkens verder met het eerste zoekresultaat van Google Image Search.  Wat er ontstaat is een reis door Het Al. Is Google dan toch God?

search by image, recursively
starting with a transparent png (400×225px)
2951 images, 12fps
december 9th, 2011
netherlands

Sebastian Schmieg, 2011

De Duurste Foto Allertijden

Vorige maand werd er een foto van Adreas Gursky, een van mijn favoriete fotografen, verkocht voor 4,3 miljoen dollar, ongeveer 3,2 miljoen euro. Daarmee is het voor dit moment de duurste foto allertijden. Het gaat om deze foto:

Rhine II, Andreas Gursky, 1999

Onmiddellijk ontbrandde een stevige discussie over de vraag wat die foto zo bijzonder maakt dat iemand er meer dan 3 miljoen euro voor neertelt. Verschillende verklaringen werden aangevoerd.

Het onderwerp, de majestueuze Rijn, zou veel mensen aanspreken. De manier waarop Gursky hem hier in beeld heeft gebracht is bovendien uniek. De afmetingen van het schilderij, twee bij drieënhalve meter, zouden daar nog imponerend veel aan toevoegen.

En, niet onbelangrijk, Gursky is sowieso een fotograaf die de wind in de zeilen heeft. Dit tweeluik staat ook al jaren in de top-3 van duurstbetaalde foto’s:

99 cent II, diptychon, Andreas Gursky

Zoals de Nederlandse Wikipedia het uitdrukt: “Zijn werk is zo in trek, dat verzamelaars en musea hem bijna de foto’s uit de handen rukken.”

Ik kan niet goed inschatten of deze foto dit bedrag waard is — ik heb daarvoor onvoldoende kennis van fotografie als kunstvorm en nog minder van de kunstmarkt.  Er zijn vast vergelijkbare foto’s in hetzelfde genre die nog geen fractie van die 3,2 miljoen euro opleveren . Ik denk dat prijsvorming in de kunst sowieso niet helemaal uit objectieve maatstaven volgt, laat staan in de immature, turbulente, laagdrempelige wereld van de fotografie.

Iemand, een kunstredacteur nota bene,  stelde de vraag hoeveel Ferrari’s erbij geleverd werden. Niemand vraagt zich ooit af waarom een Ferrari een kwart miljoen moet kosten. Voetballers met een prijskaartje van boven de 100 miljoen staan misschien tijdelijk ter discussie, maar dat middelmatige spelers makkelijk 10 miljoen opleveren stoort niemand meer.

Om een betere vergelijking te maken: dat een schilderij tientallen miljoenen oplevert, vindt niemand abnormaal. Integendeel, in deze onzekere tijden zien we dat als een betrouwbare investering. In de top-10 van duurste schilderijen allertijden staat er geen enkele van onder de 100 miljoen.

Hoe dan ook lijkt mij het goede nieuws achter koopprijs dat fotografie ook als kunstvorm volwassen aan het worden is.

Andreas Gursky

Alexander Rodtsjenko

Alexander Rodtsjenko (ook wel: Rodchenko) was fotograaf (en schilder en nog veel meer) in een tijd dat kunststromingen dreigende namen hadden als constructivisme. Vooral als die kunststromingen uit Rusland kwamen.

Wat me in Rodtsjenko boeit is zijn manier van kijken naar zijn onderwerpen: uit welke delen bestaan ze, welke geometrie zit erin, van welke details kun je abstraheren. Verwant aan De Stijl (niet voor niets naamgever van mijn eigen fotosite Stijlfoto.nl) en Bauhaus, voorloper van de Nieuwe Fotografie; de kunststromingen buitelden over elkaar in die tijd.

Zoals het constructivisme slechts een korte maar zeer noodzakelijke fase in de kunst is geweest, zo kan het zijn dat mijn belangstelling voor Rodtsjenko van voorbijgaande aard is. We zullen zien – vooral wat daarna dan komt.

Alexander Rodtsjenko. Marching Column of the Dynamo Sporting Club.

The Future of Photography

I don’t usually write about photographic equipment. To me, cameras are just boring hardware. More often than not they stand between the photographer and a good photo.

Let me make an exception for a new type of camera that may change photography even more than the invention of colour film did, a long time ago.

I am talking about a light-field camera, of which type a company called Lytro recently launched the first consumer model.

Three Lytro Cameras (Photo by Lytro.)

I won’t bother you with the technical details of how this camera works (but do read this article if you are interested). What the camera in essence does, is to allow you to decide where the focus in the picture is, after you have taken the photo. Each area in the picture can be in our out of focus, or in photographic terms: may fall inside or outside the depth of field of the photo.

The great thing about this: if the photographer can decide where the focus is after the photo has been taken, so can the viewer.

To give you an idea: these two pictures are actually two instances of a single photo taken with a Lytro. You really should have a look at the showcase website of Lytro to get an idea of how interactive and dynamic this is.

Two instances of the *same* photo taken with Lytro camera. (Copyright Erik Cheng/Lytro.)

Now digital photography has brought us many gimmicks, which in the end have not proven to be very helpful in taking photography to the next level. On the contrary, ‘techniques’ like HDR and time lapse turn cameras into magic boxes without really turning the photographer into an illusionist.

The Lytro camera is anything but a gimmick. This camera will create a whole new kind of photography, in which the dynamic photo, changeable by the viewer, will play a central role. In the future, the role of the viewer will become much more important and the interaction between the photographer and their audience will become much more intense and direct.

The photographer will invite, even challenge, the viewer to see things completely different than the photographer did. And that is the complete opposite of what has been the approach of photography for nearly 200 years now: to try to show the audience what the photographer saw or wanted to see.

That is why I dare predict that this Lytro camera will change the course of photography more than any invention before.

The 10 Most Important Rules when Photographing

1. Observe the rule of thirds to decide where your subject should be.
   Unless doing the opposite results in a better photo.
2. Do not have the horizon split your photo in two equal halves.
   Unless doing the opposite results in a better photo.
3. Focus on the subject of your photo.
   Unless doing the opposite results in a better photo.
4. Take your outside photos before 10 in the morning or after 4 in the afternoon.
   Unless doing the opposite results in a better photo.
5. Do not shoot against the light.
   Unless doing the opposite results in a better photo.
6. Use repetition and symmetry to create a strong image.
   Unless doing the opposite results in a better photo.
7. Balance the light and dark parts of your photo.
   Unless doing the opposite results in a better photo.
8. Always create a sense of depth in your photos.
   Unless doing the opposite results in a better photo.
9. Use the Zone System when photographing in B/W.
   Unless doing the opposite results in a better photo.
10. Never ever use HDR.
    Just don’t do it.

Emiel van Moerkerken – het ideaalportret

Vorige maand bezocht ik het retrospectief van Emiel van Moerkerken in het Fotomuseum Den Haag.

Emiel van Moerkerken, Portret

Van Moerkerken was als fotograaf het meest actief van eind jaren dertig tot de jaren vijftig. Daarnaast en daarna was hij  filmer en schrijver.

Hij was zeker een goede fotograaf, maar vergeleken met sommige tijdgenoten nu ook weer niet zo bijzonder. Toch heb ik twee redenen om hem hier te behandelen.

Ten eerste vanwege een uitspraak van hem die mij aanstaat, namelijk dat je als fotograaf vooral “organisatie en de juiste connecties nodig hebt”. Dat sluit mooi aan bij mijn opvatting dat fotografie marketing is.

Ten tweede vanwege een experiment dat hij uitvoerde. Hij vroeg zich af: “Zou het mogelijk zijn een portretfoto te maken die het ‘wezen’ van de afgebeelde persoon weergeeft, ontdaan van niet essentiële toevalligheden, een soort ‘ideaalportret’ dus?” Dat is jaren zestig taal voor de vergelijkbare vraag die ik stelde in de blog post Time Lapse: wat gebeurt er met een portret als je wisselende gezichtsuitdrukkingen en emoties door de tijd kan laten uitwissen.

Van Moerkerken moest er in het analoge tijdperk veel meer moeite voor doen dan wij nu met de computer. Hij moest zijn zestien foto’s nauwkeurig over elkaar heen afdrukken, op zo’n manier dat de ogen scherp bleven. Het vakmanschap en de ambitie die  daar uit spreken maken hem een betere fotograaf dan hij eigenlijk was.

Emiel van Moerkerken: Het Experimentele Ideaalportret

Tijdschriftartikel van Van Moerkerken over het 'Experimentele Ideaalportret'